سوخت جت
سوخت جت (Jet Fuel) نوعی سوخت مایع بر پایه نفت خام است که در پالایشگاهها تولید میشود و به طور خاص برای موتورهای هواپیماهای توربینی (مانند توربوجت و توربوفن) طراحی شده است. این سوخت در اصل یکی از برشهای میانتقطیر نفت خام است که از نظر محدوده جوش شبیه نفت سفید (کروسین) میباشد اما استانداردهای کیفی بسیار دقیقتری دارد.
در فرایند پالایش، پس از تقطیر نفت خام در برج تقطیر، برش کروسینی جدا شده و سپس تحت عملیات بهبود کیفیت مانند هیدروتریتینگ قرار میگیرد تا گوگرد، ترکیبات آروماتیک نامطلوب و ناخالصیها کاهش یابد. نتیجه این فرایند، سوختی با نقطه انجماد پایین، پایداری حرارتی بالا و ایمنی مناسب در شرایط فشار و دمای پرواز است.
متداولترین انواع سوخت جت شامل Jet A-1 (پرکاربرد در پروازهای بینالمللی با نقطه انجماد حدود 47- درجه سانتیگراد) و Jet A (رایج در ایالات متحده) هستند. در کاربردهای نظامی نیز از سوختهایی مانند JP-8 استفاده میشود.
به طور کلی، سوخت جت باید دارای ویژگیهایی مانند ارزش حرارتی بالا، ایمنی در ذخیرهسازی، تبخیر کنترلشده، روانکاری مناسب و مقاومت در برابر یخزدگی باشد تا عملکرد ایمن و پایدار موتور هواپیما در ارتفاعات بالا تضمین شود.
تفاوت Jet A، Jet A-1 و JP-8 بیشتر در نقطه انجماد، استاندارد تولید و نوع کاربرد (غیرنظامی یا نظامی) است:
سوخت Jet A
- کاربرد اصلی: پروازهای غیرنظامی داخل آمریکا
- نقطه انجماد: حدود 40- درجه سانتیگراد
- محدوده جوش و ترکیب: بر پایه کروسین
- استاندارد: ASTM (استاندارد سوختهای هوانوردی آمریکا)
- مناسب برای شرایطی که سرمای بسیار شدید وجود ندارد
سوخت Jet A-1
- کاربرد اصلی: پروازهای بینالمللی و خارج از آمریکا
- نقطه انجماد: حدود 47- درجه سانتیگراد (پایینتر از Jet A)
- از نظر ترکیب شیمیایی بسیار شبیه Jet A است
- تفاوت اصلی: تحمل بهتر در دماهای بسیار پایین (پروازهای طولانی در ارتفاع بالا)
- رایجترین سوخت جت در جهان
سوخت Jet JP-8
- کاربرد: سوخت نظامی (ناتو و نیروهای مسلح)
- پایه: بسیار شبیه Jet A-1
- دارای افزودنیهای نظامی خاص مثل:
ضدیخ (Fuel System Icing Inhibitor)
مواد ضدخوردگی
افزودنیهای آنتیاستاتیک - مقاومت بیشتر در شرایط سخت عملیاتی
- قابلیت استفاده در برخی تجهیزات زمینی نظامی