نفتا
نفتا (Naphtha) یکی از برشهای سبک نفت خام است که در فرایند تقطیر در پالایشگاهها، در محدوده دمایی حدود 30 تا 200 درجه سانتیگراد جدا میشود. این محصول مایعی شفاف، فرّار و بسیار قابل اشتعال است و از مخلوطی از هیدروکربنهای سبک (معمولاً با 5 تا 12 اتم کربن) تشکیل شده است.
نفتا از نظر ترکیب و کاربرد به دو دسته اصلی تقسیم میشود: نفتای سبک که بیشتر به عنوان خوراک واحدهای پتروشیمی برای تولید الفینها (مانند اتیلن و پروپیلن) به کار میرود، و نفتای سنگین که عمدتاً وارد واحد ریفرمینگ کاتالیستی میشود تا ترکیبات آروماتیکی و بنزین با عدد اکتان بالا تولید کند.
از مهمترین کاربردهای نفتا میتوان به استفاده به عنوان خوراک صنایع پتروشیمی، ماده اولیه تولید بنزین، حلال صنعتی و همچنین تولید مواد شیمیایی پایه اشاره کرد. به طور کلی، نفتا پلی میان صنعت پالایش و صنعت پتروشیمی محسوب میشود و نقش کلیدی در زنجیره ارزش هیدروکربنها دارد. انواع نفتا را میتوان از جنبه مختلف با هم مقایسه نمود.
براساس محدوده جوش:
- نفتای سبک (Light Naphtha): جوش بین 30 تا 90°C، ترکیب بیشتر پارافینی، مناسب خوراک واحدهای پتروشیمی و تولید اتیلن و پروپیلن.
- نفتای سنگین (Heavy Naphtha): جوش بین 90 تا 200°C، شامل نفتنها و آروماتیکها، مناسب خوراک واحد ریفرمینگ برای تولید بنزین با عدد اکتان بالا.
براساس منبع تولید:
- نفتای مستقیم (Straight Run Naphtha): حاصل تقطیر مستقیم نفت خام، نیازمند پالایش بیشتر مانند هیدروتریتینگ و ریفرمینگ.
- نفتای کراکینگ (Cracked Naphtha): تولید شده از واحدهای کراکینگ، دارای ترکیبات غیراشباع و عدد اکتان بالاتر.
براساس ترکیب شیمیایی:
- پارافینی: درصد بالای پارافین، مناسب تولید الفین در پتروشیمی.
- نفتنیک: درصد بالای سیکلوآلکانها، مناسب ریفرمینگ.
- آروماتیکی: درصد بالای بنزن، تولوئن و زایلن، ارزش افزوده بالا در پتروشیمی.